Langs de Waddenzee, nabij Hallum en Holwerd zijn in 2024 twee vliegtuigwrakken uit de Tweede Wereldoorlog geborgen. Beide vliegtuigwrakken bevonden zich aan de Waddenzeekant van de zeedijk. Het bergen van de vliegtuigen was een grootschalige operatie, waarbij een bouwkuip werd aangelegd en grondwater werd onttrokken.

In opdracht van hoofdaannemer DAGnl heeft BZIM een rol gespeeld in het vergunningentraject voor het werk. De locaties, gelegen in Natura2000 en Kader Richtlijn Watergebied Waddenzee, vergden een uitgebreid vergunningentraject met een toets op de waterkwaliteit. Hierin zijn de effecten van de werkzaamheden op de waterkwaliteitsaspecten in de bijzondere omgeving beschouwd.

De gemeente Hengelo wil beter omgaan met de gevolgen van klimaatverandering: nattere winters, drogere zomers en toenemende grondwateroverlast. In opdracht van de gemeente ontwikkelde BZ Ingenieurs & Managers (BZIM) het nieuwe Grondwaterbeleid en Grondwaterprogramma 2023–2027. Dit vormt het kader voor duurzaam grondwaterbeheer en klimaatadaptatie binnen de stedelijke omgeving.

Integrale aanpak van grondwateroverlast en verdroging

Het beleid richt zich op het beheer van het ondiepe grondwater binnen de bebouwde kom, waar te hoge of te lage grondwaterstanden schade en overlast kunnen veroorzaken. We ontwikkelden een integrale grondwatervisie met praktische maatregelen tegen zowel grondwateroverlast als verdroging van stedelijk groen. In het uitvoeringsprogramma zijn concrete maatregelen uitgewerkt. De maatregelen variëren van drainages en infiltratievoorzieningen tot ondergrondse waterbuffers en vergroening van de openbare ruimte.

Deskundigheid en samenwerking

We verzorgden het volledige traject – van analyse en beleidsontwikkeling tot uitvoeringsstrategie en kostenraming – en bracht hierbij diepgaande kennis van het stedelijke grondwaterbeheer in. Door nauwe samenwerking met gemeentelijke afdelingen is een uitvoerbaar, toekomstgericht plan ontstaan dat aansluit op de Omgevingswet en de ambities van een klimaatbestendige stad.

Resultaat

Met dit vernieuwde grondwaterbeleid beschikt Hengelo over een toekomstgericht kader om de grondwateroverlast én droogteproblemen structureel aan te pakken.

Lumbricus (Latijn: Aardworm) is de benaming van een onderzoeksprogramma van samenwerkende waterschappen en kennisinstellingen. In Lumbricus worden technieken en methoden beproefd om tot klimaatrobuuste bodem- en watersysteem op de hoge zandgronden te komen. In een tweetal proeftuinen wordt met ingelanden in pilotprojecten gewerkt aan herinrichting van beekdalen, klimaatadaptieve drainage bij agrariërs, grondbeheer met extra aandacht voor organisch stofgehalte, betere rekeninstrumentaria en nieuwe manieren van beleidsvorming met betrokkenen. Steeds gericht op het beter kunnen omgaan met periode van extremen: nat, droog of warm als gevolg van een veranderend klimaat.

Het programma zit in zijn laatste fase waarin kennisoverdracht en verantwoording van belang zijn. BZ is gevraagd deze fase van het programma te coördineren. Daarvoor gebruiken we onze kennis van hydrologie en ervaring met samenwerkingsverbanden en kennisoverdracht.

Voor Waterschap Noorderzijlvest draagt BZ zorg voor het opmaken van een beoordelingsrapportage gras waarin volgens de toetssporen van het WBI een oordeel wordt gegeven over de veiligheidstoestand van de primaire kering. Door gebruik te maken van veldgegevens, schematiseringshandleiding en modelberekening is een oordeel gegeven over de toestand op peildatum.

Op onderdelen is nader onderzoek geadviseerd met name voor het verkrijgen van aanvullende veldgegevens en te verwachten doorontwikkeling van de WBI systematiek. De rol van BZ bij deze opgave betrof het uitvoeren van berekeningen, overleg met betrokken medewerkers van het waterschap en voeren van redactie voor de eindrapportage.

BZ ondersteunde Waterschap Noorderzijlvest bij de implementatie van de nieuwe beoordelingssystematiek van de primaire keringen (WBI 2017). We adviseerden over het interne bedrijfsproces, identificeerden benodigde capaciteiten en competenties en maakten een plan van aanpak voor de implementatie.

Daarnaast voerde BZ een deel van de beoordelingen van de dijkvakken uit volgens de WBI systematiek. Hierbij werkten we intensief samen met betrokken medewerkers van het waterschap en extern deskundigen. De rol van BZ bestond uit coördinatie in de opstartfase, het leveren van kennis en training on-the-job in de realisatiefase. Meer informatie over de WBI systematiek is te vinden op de helpdesk water.

In opdracht van STOWA voert BZ onder de vlag vanSt. IJkdijk een verkennend onderzoek uit naar derealisatie van een Dijk Data ServiceCentrum. We werken daarbij samen met TNO, Deltares en NOM, en binnenhet Flood Control 2015 consortium met IBM en Fugro.

Het Dijk Data Servicecentrum (DDSC) is de laatste stap in de ontwikkeling van de innovatieve toepassing: dijkmonitoring met sensoren. In de afgelopen drie jaar hebben onder andere de partners van Stichting IJkdijk, sensorleveranciers en BZ samengewerkt aan de validering van sensortechnieken in dijken. In de eerste fase zijn er experimenten uitgevoerd onder gecontroleerde omstandigheden op een daarvoor geschikt gemaakte locatie in het Groningse Bellingwolde. Inmiddels vinden er ook testen plaats met sensoren in bestaande dijken: de ‘Livedijken’. Deze koppeling met de praktijk is de voorlaatste fase. Het DDSC verzamelt de data van de sensoren en is het sluitstuk in de ontwikkeling van een monitoringssysteem van dijken door middel van sensoren.

Opslaan, verwerken en analyseren

Met de realisatie van het DDSC wordt het mogelijk om data van bestaande dijken op te slaan, te verwerken en te analyseren. Nederlandse, maar in de toekomst ook buitenlandse dijken kunnen op deze manier nauwlettend in de gaten gehouden worden. Het DDSC voorziet in een groeiende behoefte om datastromen afkomstig van dijken effectief te beheersen. Met actuele en historische data voorhanden zijn dijkbeheerders beter in staat om beslissingen te nemen.

Afstemmen met beheerder

De ontwikkeling van een effectief DDSC moet worden afgestemd op de gebruikers, de dijkbeheerder. Het verkennende onderzoek van BZ richt zich vooral op de wensen en behoeften van de beheerpraktijk. Hiervoor onderhouden we nauw contact met de beheerders.